เผย! 7 พฤติกรรมที่ทำให้สมองแก่เร็วโดยไม่รู้ตัว

หลายคนอาจคิดว่าเรื่อง สมองแก่เร็ว เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นเมื่ออายุมากขึ้นเท่านั้น แต่จริง ๆ แล้วสุขภาพสมองได้รับผลจากพฤติกรรมในชีวิตประจำวันตั้งแต่อายุยังไม่มาก ไม่ว่าจะเป็นการนอนน้อย นั่งทำงานนาน กินอาหารไม่สมดุล หรือปล่อยให้ความเครียดสะสม

อาการอย่างหลงลืมง่าย คิดอะไรไม่ค่อยออก หรือไม่มีสมาธิในบางวันไม่ได้หมายความว่าสมองกำลังเสื่อมเสมอไป เพราะอาจเกิดจากการพักผ่อนไม่เพียงพอหรือความเหนื่อยล้าสะสมได้เช่นกัน แต่หากพฤติกรรมบางอย่างเกิดขึ้นซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน ก็อาจไม่ใช่เรื่องดีต่อสุขภาพสมองในระยะยาว

ลองเช็กกันว่าในแต่ละวัน เรากำลังมีพฤติกรรมอะไรที่อาจส่งผลต่อสมองโดยไม่รู้ตัวบ้าง

1. นอนน้อยหรือนอนเป็นเวลาไม่สม่ำเสมอ

การนอนเป็นช่วงเวลาที่ร่างกายและสมองได้พักจากการทำงานตลอดทั้งวัน หากนอนน้อยเป็นประจำ วันรุ่งขึ้นเราอาจรู้สึกสมองไม่ปลอดโปร่ง จำสิ่งต่าง ๆ ได้ยากขึ้น มีสมาธิลดลง หรือคิดอะไรได้ช้ากว่าปกติ

โดยเฉพาะคนทำงานที่ต้องนอนดึกเพื่อเคลียร์งาน ดูซีรีส์ หรือเล่นโทรศัพท์จนถึงเวลานอน พฤติกรรมเหล่านี้อาจค่อย ๆ กลายเป็นกิจวัตรโดยไม่ทันสังเกต

การนอนให้เพียงพอจึงเป็นหนึ่งในพื้นฐานสำคัญของการดูแลสมอง เพราะไม่ว่าจะรับประทานอาหารที่ดีแค่ไหน หากพักผ่อนไม่เพียงพอ สมองก็อาจทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพอยู่ดี

ลองปรับง่าย ๆ: พยายามกำหนดเวลานอนและตื่นให้ใกล้เคียงกันในแต่ละวัน ลดการใช้หน้าจอก่อนนอน และหลีกเลี่ยงการสะสมการอดนอนติดต่อกันหลายวัน

2. นั่งทำงานนานและไม่ค่อยได้ขยับร่างกาย

ชีวิตของคนทำงานในปัจจุบันอาจต้องอยู่หน้าคอมพิวเตอร์หลายชั่วโมง ตั้งแต่เริ่มงานจนเลิกงาน และเมื่อกลับถึงบ้านก็ยังใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับโทรศัพท์หรือทีวี

การไม่ค่อยเคลื่อนไหวไม่ได้เกี่ยวข้องแค่กับน้ำหนักตัวเท่านั้น แต่การมีกิจกรรมทางกายอย่างสม่ำเสมอยังเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพโดยรวม ซึ่งเชื่อมโยงกับสุขภาพสมองในระยะยาวด้วย

ไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการออกกำลังกายหนัก ๆ แค่ลุกเดินระหว่างวัน เดินขึ้นบันได ยืดตัว หรือหาเวลาออกกำลังกายเป็นประจำ ก็ช่วยให้เราไม่ใช้ชีวิตแบบนั่งอยู่กับที่ตลอดวัน

ลองปรับง่าย ๆ: หากต้องนั่งทำงานนาน ลองตั้งเตือนให้ตัวเองลุกขึ้นเดินหรือเปลี่ยนอิริยาบถเป็นระยะ

3. กินอาหารที่มีน้ำตาลและอาหารแปรรูปสูงเป็นประจำ

อาหารที่เรารับประทานไม่ได้มีผลแค่กับรูปร่าง แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพร่างกายและสมองด้วย

หากในแต่ละวันเต็มไปด้วยขนม เครื่องดื่มหวาน อาหารทอด หรืออาหารแปรรูปสูง ขณะที่ผัก ผลไม้ ปลา ถั่ว และธัญพืชมีน้อยลง รูปแบบการกินเช่นนี้อาจไม่ใช่ทางเลือกที่ดีหากทำต่อเนื่องเป็นเวลานาน

ในทางกลับกัน การเลือกรับประทานอาหารที่หลากหลายและมีสารอาหารครบถ้วนเป็นพื้นฐานสำคัญของการดูแลสุขภาพ หากอยากเริ่มจากมื้อแรกของวัน ลองดูแนวทางเลือก อาหารเช้า บำรุงสมอง ที่สามารถนำไปปรับใช้กับชีวิตประจำวันได้

นอกจากนี้ บางคนอาจเคยรู้สึกว่า “กินอิ่มแล้วง่วง” จนทำงานต่อไม่ไหว ซึ่งเกี่ยวข้องกับสิ่งที่เรียกว่า Food Coma โดยเฉพาะหลังรับประทานอาหารมื้อใหญ่

ลองปรับง่าย ๆ: เพิ่มปลา ไข่ ผัก ผลไม้ ถั่ว และธัญพืชไม่ขัดสีให้มากขึ้น พร้อมลดการรับประทานอาหารแปรรูปและเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลเป็นประจำ

4. สูบบุหรี่หรือได้รับควันบุหรี่เป็นประจำ

บุหรี่ไม่ได้ส่งผลเฉพาะต่อปอด แต่สารจากควันบุหรี่ยังส่งผลต่อหลอดเลือดและสุขภาพโดยรวม ซึ่งเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงของโรคที่ส่งผลต่อสมอง เช่น โรคหลอดเลือดสมอง

หากกำลังมองหาวิธีดูแลสุขภาพสมองในระยะยาว การหลีกเลี่ยงบุหรี่จึงเป็นอีกหนึ่งเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม เพราะการดูแลสมองไม่ได้เริ่มจากอาหารเสริมเพียงอย่างเดียว แต่ต้องเริ่มจากการลดปัจจัยเสี่ยงในชีวิตประจำวันด้วย

ลองปรับง่าย ๆ: หากสูบบุหรี่ การลดและเลิกสูบถือเป็นหนึ่งในการเปลี่ยนแปลงที่ดีต่อสุขภาพโดยรวม และควรหลีกเลี่ยงการอยู่ในบริเวณที่มีควันบุหรี่ด้วย

5. ดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป

การดื่มเป็นครั้งคราวกับการดื่มหนักหรือดื่มเป็นประจำเป็นคนละเรื่องกัน การดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมากสามารถส่งผลเสียต่อสุขภาพหลายด้าน รวมถึงสุขภาพสมองในระยะยาว

บางคนอาจรู้สึกว่าการดื่มช่วยให้ผ่อนคลายจากความเครียด แต่หากต้องพึ่งแอลกอฮอล์เป็นประจำเพื่อให้รู้สึกดีขึ้น ก็อาจกลายเป็นพฤติกรรมที่ส่งผลต่อสุขภาพแทน

ลองปรับง่าย ๆ: ลดความถี่และปริมาณการดื่ม และลองหากิจกรรมอื่นมาช่วยผ่อนคลาย เช่น เดินเล่น ฟังเพลง อ่านหนังสือ หรือพูดคุยกับคนใกล้ตัว

6. ปล่อยให้ความเครียดสะสมโดยไม่หาวิธีจัดการ

งานเร่ง เดดไลน์ ปัญหาการเงิน หรือเรื่องส่วนตัวสามารถทำให้เราเครียดได้เป็นเรื่องปกติ แต่หากความเครียดเกิดขึ้นแทบทุกวันและไม่มีเวลาพัก อาจส่งผลต่อพฤติกรรมสุขภาพด้านอื่นตามมา เช่น นอนน้อย กินอาหารไม่เป็นเวลา หรือไม่อยากออกกำลังกาย

ดังนั้น การดูแลสมองจึงไม่ได้หมายถึงการฝึกความจำหรือเลือกรับประทานอาหารเสริมเท่านั้น แต่ควรให้ความสำคัญกับคุณภาพชีวิตโดยรวมด้วย

ลองปรับง่าย ๆ:  แบ่งเวลาพักระหว่างวัน ออกไปเดินเปลี่ยนบรรยากาศ พักจากหน้าจอ หรือทำกิจกรรมที่ช่วยให้รู้สึกผ่อนคลาย เพราะการให้สมองได้หยุดพักบ้างก็สำคัญไม่แพ้การใช้งาน

7. ไม่ค่อยใช้สมองและไม่เปิดรับสิ่งใหม่ ๆ

สมองมีความสามารถในการปรับตัวและเปลี่ยนแปลงตามประสบการณ์ที่เราได้รับ แนวคิดนี้เรียกว่า Neuroplasticity ซึ่งอธิบายความสามารถของสมองในการสร้างและปรับเปลี่ยนการเชื่อมต่อระหว่างเซลล์ประสาท

การฝึกสมองจึงไม่จำเป็นต้องเป็นเกมฝึกความจำเพียงอย่างเดียว การอ่านหนังสือ เรียนภาษาใหม่ ทดลองทำอาหาร เล่นดนตรี เดินทางไปสถานที่ที่ไม่คุ้นเคย หรือเรียนรู้ทักษะใหม่ ๆ ก็เป็นวิธีที่ทำให้เราได้คิดและประมวลผลข้อมูลอยู่เสมอ

นอกจากการใช้สมองแล้ว การพูดคุยและทำกิจกรรมร่วมกับคนอื่นก็เป็นส่วนหนึ่งของการมีชีวิตประจำวันที่มีความหลากหลาย ซึ่งเป็นอีกปัจจัยที่ควรให้ความสำคัญเมื่อดูแลสุขภาพสมอง

ลองปรับง่าย ๆ: ตั้งเป้าหมายให้ตัวเองได้เรียนรู้สิ่งใหม่อย่างน้อยสัปดาห์ละหนึ่งเรื่อง และหาเวลาทำกิจกรรมร่วมกับคนอื่นบ้าง

ดูแลสมองให้แข็งแรง เริ่มจากเรื่องใกล้ตัว

เมื่อพูดถึง สมองแก่เร็ว สิ่งสำคัญคือไม่ควรมองหาวิธีแก้เพียงอย่างเดียว แต่ควรดูแลหลายด้านไปพร้อมกัน เริ่มจากพฤติกรรมพื้นฐานที่ทำได้ทุกวัน เช่น

• นอนให้เพียงพอและเป็นเวลา
• ขยับร่างกายและออกกำลังกายสม่ำเสมอ
• รับประทานอาหารให้หลากหลายและสมดุล
• ลดอาหารแปรรูปสูงและเครื่องดื่มที่มีน้ำตาล
• ไม่สูบบุหรี่และหลีกเลี่ยงควันบุหรี่
• จำกัดการดื่มแอลกอฮอล์
• หาเวลาฝึกสมองและเรียนรู้สิ่งใหม่
• รักษาความสัมพันธ์และใช้เวลาร่วมกับคนรอบตัว
• ดูแลปัจจัยสุขภาพ เช่น ความดันโลหิต น้ำตาล และไขมันในเลือด

อีกเรื่องที่น่าสนใจคือ Grey Matter หรือเนื้อสีเทาในสมอง ซึ่งเป็นส่วนสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการประมวลผลข้อมูล การเคลื่อนไหว ความจำ และการทำงานด้านการรับรู้ สามารถทำความเข้าใจเพิ่มเติมได้จากบทความ Grey Matter คืออะไร?

และเมื่อพูดถึงสุขภาพของเซลล์สมอง อีกปัจจัยหนึ่งที่มักถูกพูดถึงคือภาวะออกซิเดชันและอนุมูลอิสระ สามารถอ่านต่อได้ในบทความ อนุมูลอิสระทำร้ายสมองได้อย่างไร

Omega-3 สารอาหารสำคัญต่อการดูแลสมอง

นอกจากพฤติกรรมในชีวิตประจำวันแล้ว โภชนาการก็เป็นอีกส่วนหนึ่งที่ไม่ควรมองข้าม โดยเฉพาะกลุ่มไขมัน Omega-3 ซึ่งเป็นกรดไขมันที่ร่างกายต้องได้รับจากอาหาร

Omega-3 พบได้ในปลาทะเล เช่น ปลาแซลมอน ปลาซาร์ดีน และปลาแมคเคอเรล รวมถึงอาหารและผลิตภัณฑ์เสริมอาหารบางชนิด โดย EPA และ DHA เป็น Omega-3 ที่มีบทบาทสำคัญต่อร่างกาย

สำหรับคนที่รับประทานปลาทะเลไม่เพียงพอเป็นประจำ การเลือกผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่ให้ Omega-3 จึงอาจเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการเติมสารอาหารให้กับมื้ออาหาร โดยควรมองเป็นส่วนเสริมของการรับประทานอาหารที่สมดุล ไม่ใช่สิ่งที่ใช้ทดแทนพฤติกรรมสุขภาพทั้งหมด

KLARITY Omega-3 Norway Daily น้ำมันปลาจากนอร์เวย์ ไม่คาว กินได้ทุกวัน

สำหรับคนที่ต้องการดูแลโภชนาการในชีวิตประจำวัน KLARITY Omega-3 Norway Daily เป็น Omega-3 จากประเทศนอร์เวย์ในรูปแบบ TG (Triglyceride) ที่ออกแบบมาให้เหมาะกับการรับประทานในชีวิตประจำวัน

จึงเหมาะกับการนำมาเป็นส่วนหนึ่งของ routine ด้านโภชนาการ โดยเฉพาะคนทำงานที่ต้องการใส่ใจการรับประทาน Omega-3 แต่ในแต่ละวันอาจไม่ได้รับประทานปลาทะเลเป็นประจำ

อย่างไรก็ตาม การดูแลสมองไม่ควรโฟกัสเฉพาะ Omega-3 เพราะการนอน การออกกำลังกาย อาหารโดยรวม และการจัดการความเครียดก็มีความสำคัญเช่นกัน